OO CK Silbaš
OO CK Silbaš
Predsednik:
Sekretar: Milorad Marković
Broj Stanovnika: 2849
Površina: 42,6 km²
E-mail: silbas@ckbap.org.rs
.
Upoznajte Silbaš
.
Nema verodostojnih dokumenata koji bi precizno ukazivali na poreklo imena Silbaš. Ponekimpredanjima naziv je nastao po tome što je neko za jednog od prvih silbašana, u odgovarajućoj situaciji rekao „Sila je baš“, pa je skraćivanjem te izreke i njenim spajanjem dobijen naziv Silbaš. Drugo predanje kaže da ime potiče od mađarske reči szilva – šljiva. Međutim, najprihvatljivija je pretpostavka da je Silbaš dobio ime po jednoj pustari, koja se nalazila iza pravoslavnog groblja prema Despotovu, a zvala se „Sila Vaš“. Naziv Silbaš je bio u upotrebi najveći deo vremena postojanja sela mada se po naređenju županijskih vlasti 1844 do 1918. naselje zvali Silbač. Po nekim zapisima selo se kraće vreme u XVIII veku zvalo Sent Mihalj. (Panin, 1989.)
Po postojećim podacima Silbaš spada u starija naselja Bačke. Prvi pomen ovog sela potiče iz 1263. godine kada se ono navodi kao naselje Szilbach u bačko-bodroškoj županiji, u blizini Buljkesa (danas Bački Maglić). D Popovič navodi da se Silbaš pominje u Bačkoj županiji 1267. godine. Inače na području silbaškog atara i neposredne okoline pronađeni su tragovi življenja još iz neolita – lokalitet Šerov salaš, a takođe i iz kasnijih godina.
Posle 1698 naseljavaju ga Srbi koji se u Vojvodinu stigli u Velikoj seobi pod vođstvom Arsenija Čarnojevića, pa su 1715. godine u ovom naselju živela 33 poreska obveznika. U ovo naselje je stigao je sigurno i jedan broj Srba u seobi pod vođstvomArsenija IV Šakabende. Od početka XVIII veka naselje se razvija u kontinuitetu.
Do doseljavanja Slovaka u prvoj polovini XIX veka, postojećim podacima, Srbi su činili celokupno stanovništvo Silbaša. Po nekim zapisima prvi iSlovaci su doseljeni u Silbaš oko 1814. godine. Najveći broj Slovaka nije se doselio direktno iz Slovačke, već iz drugih sela Bačke i ugarskih županija. Po popisu iz 1991. 48% stanovništva čine Srbi, a 42% Slovaci.
Svi važniji objekti nalaze se u središnjem delu naselja. Tu su pravoslavna i evangelistička crkva. Po nekim izvorima prva praavoslavna crkva bila je podignuta krajem XVII veka severoistočno od današnjeg naselja uz levu stranu puta prema Despotovu. Služila je do 1755 kada se gradi nova (završena 1755), koja je kasnije dograđivana i obnavljana. Slovačka crkva je sagrađena 1838, dograđena 1846. i do danas zadržala taj izgled.
U središnjem delu sela je i osnovna škola „Braća Novakov“. Ova škola pokriva i naselje Parage i Despotovo. Inače, smatra se da je prva škola u Silbašu radila uz crkvu, da je prvi učitelj bio neki Samuilo, a zatim se pominje Proka Lazić (oko 1840. godine). Pošto je stara škola srušena 1874. godine, na istom mestu je podignuta nova sa jednom učionicom, a 1895. je dograđena još jedna učionica i stan za učitelje. Školu je izdržavala Srpska pravoslavna crkvena opština. I takva škola je bila mala pa je crkvena opština oko 1897. kupila jednu kuću i preuredila je za školske potrebe i za učiteljski stan. Godine 1908. Srpska crkvena opština podiže novu školu, pored parohijskog doma. Iste godine i silbaška svetovna opština podiže novu školu, u blizini crkvene, a u u okviru ove škole otvoreno je i dečje zabavište. Šezdesetih godina XX veka u selu je podignuta nova škola koja je i danas u upotrebi.
Prvi slovački učitelj u Silbašu bio je Mađar Ondrej Franko (1818. godina), a zatim Juraj Paluš Vladar (1830 – 1832), ali verovatno tada nij epostojala organizovana nastava. Organizovana nastava počinje 1832. a prva škola je sagrađena 1866 – 1874.
Posle drugog svetskog rata u selu su izgrađena Dom kulture (tokom 1996. potpuno renoviran) i Dom omladine, a biblioteka je do sada radila u zgradi vatrogasnog doma. Uz ove objekte tu su još: ydravstvena i veterinarska stanica, pošta, mesna kancelarija, mesna zajednica i drugi, a selo ima i uređen park, koji je podignut u spomen poginulim borcima NOB u Drugom svetskom ratu.
